Adaptacja dziecka

Rozstanie z ukochanymi rodzicami, znanym otoczeniem, ulubionymi zabawkami i ustalonym rytmem dnia – to wszystko jest dla malucha trudne i wyzwala mnóstwo emocji. Jak każda zmiana w życiu, także rozpoczęcie edukacji w przedszkolu, wiąże się jednocześnie i z ciekawością, i z lękiem. Jak pomóc maluchowi, by poradziło sobie z przedszkolną adaptacją w możliwie gładki i spokojny sposób?

Przedszkole to zupełnie nowy etap w życiu dziecka. Dziecko wchodzi w obce otoczenie, poznaje rówieśników i nauczycieli, musi odnaleźć się w nowym rymie dnia. Wszystko to, co było znane, bliskie, oswojone – zostaje zastąpione przez nieznaną rzeczywistość. Potrzeba czasu, by się w niej odnaleźć i jest to zupełnie naturalne. To, co nowe, wywołuje ciekawość, ale w pierwszej chwili – przede wszystkim strach, niepewność i niepokój. Jest to trudne doświadczenie zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców. Dlatego tak ważna jest stopniowa i łagodna adaptacja.

Krok po kroku

Adaptacja to nic innego niż przystosowanie się do nowych warunków, poradzenie sobie z nimi oraz akceptacja tej zmiany. Proces adaptacji może trwać nawet osiem tygodni. Najczęściej jednak po dwóch tygodniach zauważalne są pewne zmiany w zachowaniu dziecka. Jest to zupełnie naturalne i należy to traktować jako reakcję na nową sytuację. To, jak długo i w jaki sposób przebiega adaptacja, jest kwestią indywidualną. Można jednak zauważyć pewien schemat podobnych zachowań u dzieci w okresie adaptacji.

Typowe zachowania w okresie adaptacyjnym:

Płacz, niepokój, silna emocjonalność, lęk.
Wybuchy złości, a nawet agresji, której wcześniej rodzice nie obserwowali.
Zaburzenia snu i apetytu. Dziecko może nawet odmówić spożywania posiłków w przedszkolu.
Spadek energii i aktywności dziecka, które niechętnie bierze udział w zabawach w przedszkolu. Woli je obserwować z boku. Często rekompensuje sobie to nadmierną ruchliwością i aktywnością po powrocie do domu.
Wycofanie i izolacja od grupy.

Warto zdawać sobie sprawę, że są to reakcje i zachowania przejściowe. Pozostanie malucha w nowym miejscu, wśród obcych ludzi, może wywołać lęk i całą gamę trudnych emocji. Miną, kiedy dziecko poczuje się bezpiecznie w nowym miejscu. Zdarza się, że adaptacja przebiega błyskawicznie. Zależy to jednak od indywidualnego charakteru dziecka. Pomocne jest także wsparcie i odpowiednie podejście rodziców.

Jestem przy Tobie –wszystkobędzie dobrze

Każdy rodzic pragnie, by jego maluch szybko i bezboleśnie przyzwyczaił się do nowego miejsca. Jednak paradoksalnie problem może tkwić właśnie w tym, co naprawdę czuje i myśli rodzic.

Jeśli nie jest przekonany do swojej decyzji i martwi się, czy dobrze wybrał – dziecko dostaje sygnał, że cos jest nie tak. Jeśli ma jakiekolwiek wątpliwości odnośnie przedszkola lub co gorsza, komentuje to w domu – maluch także będzie się czuł niepewnie. Jeśli rodzic obawia się tego, jak poradzi sobie jego pociecha i w głębi serca boi się o nie – przenosi swoje lęki na dziecko.

Zadziała to oczywiście także w drugą stronę – dlatego najważniejsze, by konsekwentnie i bez wahania realizować podjętą decyzję, wówczas dziecku udzieli się pewność, że wszystko jest w porządku. Malucha należy wspierać, dopingować i wierzyć w to, że sobie poradzi – dobre nastawienie rodzica udzieli się dziecku.

Dobre praktyki

Bardzo istotne jest to, aby w okresie adaptacji zadbać o stałe pory przyprowadzania oraz odbierania dziecka; unikać zarówno porannego pośpiechu, jak i spóźniania się.

Rano dajmy maluchowi i sobie czas na czułe, spokojne (choć stanowcze) pożegnanie. Po południu bądźmy o takiej porze, na jaką się umówiliśmy – niech to będzie konkretna informacja, np. po obiedzie, po podwieczorku, po zajęciach tanecznych. Dzięki temu maluch będzie wiedział, czego się może spodziewać i poczuje się bezpieczniej.

Należy zadbać także w sposób szczególny o potrzebę uwagi i czułości u początkującego przedszkolaka. Po powrocie z przedszkola będzie pragnąć przede wszystkim uwagi rodzica, jego życzliwej uwagi, obecności i wyrozumiałości oraz dużo czasu na odreagowanie emocji nagromadzonych przez cały dzień.

Warto także pamiętać o tym, by z wyprzedzeniem przygotować malucha na nową sytuację, dużo z nim rozmawiać i tłumaczyć, co się wydarzy. Dziecko poczuje się zdecydowanie lepiej, jeśli będzie się spodziewać, że w jego życiu nastąpią taka zmiana. Łatwiej będzie mu to także zrozumieć.

Czego nie robić?

Niektóre zachowanie rodziców – mimo tego, że wynikają z dobrej woli, chęci pomocy i miłości – mogą negatywnie wpłynąć na dziecko i zaburzyć proces adaptacji. Oto najczęstsze błędy rodziców, z jakimi spotykamy się podczas adaptacj